Parenje u srodstvu

Parenje u srodstvu definira se kao parenje jedinki koje imaju zajedničke pretke, pojava koja se vrlo rijetko javlja kod divljih životinja zdravih populacija, velike brojnosti. No kod malih i izoliranih populacija divljih životinja sve jedinke s vremenom počinju dijeliti pretke i parenje u srodstvu postaje neizbježno, čak i među braćom i sestrama ili roditeljima i potomcima.
Poznato nam je da i kod ljudi čiji su roditelji bliski srodnici genetski poremećaji uzrokuju različita oboljenja, niži kvocijent inteligencije i povećanu smrtnost, a jednako tako je i kod divljih životinja. Kao posljedica parenja u srodstvu dolazi do gubitka genske raznolikosti i pada sposobnosti reprodukcije (engleski reproductive fitness).  Zapravo dolazi do rasta frekvencije štetnih ili čak smrtonosnih gena, koji se kod zdravih, velikih populacija izuzetno rijetko očituju. Takvi geni onda uzrokuju različita oboljenja i deformacije zbog kojih potomci teže preživljavaju i još više pada brojnost ionako malene populacije.
Dokazano je da parenje u srodstvu povećava rizik od izumiranja zbog negativnog učinka na sposobnost populacije da se nosi s promjenama u okolišu tj. gubi se evolucijski potencijal vrste. Prvi dokazi o povezanosti parenja u srodstvu s izumiranjem dobiveni su laboratorijskim pokusima i namjernim parenjem u srodstvu domaćih životinja i biljaka. Najizravnija posljedica parenja u srodstvu je izumiranje populacija, što se kod parenja između braće i sestara javlja već nakon osam generacija. Istraživanja na sisavcima su pokazala da je kod zdravih populacija smrtnost mladunčadi oko 25%, dok je kod mali populacija koje se pare u srodstvu smrtnost mladunčadi i preko 55%. Parenje u srodstvu  prvenstveno negativno utječe na sposobnost razmnožavanja. Tako je kod različitih životinjskih vrsta dokazano je da se kao posljedica parenja u srodstvu javlja niža koncentracija i pokretljivost spermija, kriptorhizam te aplazija testisa, manji broj mladunčadi, niža porođajna težina i niži postotak preživljavanja mladunčadi. Osim toga zabilježen je i pad imuniteta što rezultira slabijom otpornošću na zarazna i parazitarna oboljenja, te se javljaju različite tjelesne deformacije, prvenstveno na kostima. Učinak depresije zbog parenja u srodstvu je izrazitiji u nepovoljnijim okolišnim uvjetima, kao što su neuobičajeno jake kiše, promjenjive temperature, ograničeni izvor hrane, što primarno uzrokuje slabiji postotak preživljavanja mladunčadi. Dakle, životinje se teže nose s promjenama u okolišu, kao što su klimatske promjene, pojava novog predatora ili novih bolesti.
Mnogi su primjeri štetnih učinaka koji nastaju kao posljedica parenja u srodstvu. Npr. kod vukova su zabilježeni smanjena veličina tijela, sljepoća i deformacije kralježaka. Istraživanja su dokazala da je parenje u srodstvu kod puma iz Floride (Puma concolor coryi) dovelo do gubitka genetske raznolikosti, što je uzrokovalo slabiju kvalitetu sperme, nižu razinu testosterona, pad reproduktivnog kapaciteta, kriptorhizam u više od 80% mužjaka, defekte srčanih zalistaka, te povećanu učestalost parazitarnih i zaraznih oboljenja. Ta izolirana populacija floridskih puma spašena je naseljavanjem jedinki iz susjedne populacije kod koje se nije javljalo parenje u srodstvu.
Od divljih životinja u Hrvatskoj parenje u srodstvu javlja se kod risa. Prvenstveno zbog činjenice da su svi risovi u Hrvatskoj potomci šest životinja naseljenih 1973. godine iz Slovačke u Sloveniju, pa se zapravo već 37 godina potomci triju ženki (za koje se smatra da su također bile u srodstvu) pare međusobno, bez ikakvog doticaja s drugim populacijama i bez unosa novih gena. Pad brojnosti populacije risa u Dinaridima posljednjih desetak godina i izoliranost od susjednih populacija još više pogoršava tu situacija te smanjuje mogućnost opstanka risa u Hrvatskoj.

Galerija trenutno nema slika